Nowelizacja przepisów, która miała pierwotnie wejść w życie 1 stycznia 2019 r., wprowadziła do ustaw o CIT oraz PIT nowy tryb poboru podatku u źródła. Głównym założeniem zmian było przede wszystkim wprowadzenie, w przypadku wypłat podlegających podatkowi u źródła należności w kwocie powyżej 2 mln złotych rocznie na rzecz tego samego podatnika, w miejsce zwolnienia lub obniżenia stawki stosowanych już w momencie wypłaty należności, zasady pobierania w pierwszej kolejności podatku u źródła przez płatnika, a następnie możliwości ubiegania się o jego zwrot (tzw. mechanizm „pay and refund”).

Zwrot podatku bądź zastosowanie zwolnienia lub obniżonej stawki przez płatnika w momencie wypłaty miał następować po przeprowadzeniu odpowiedniej weryfikacji prawa do preferencyjnego opodatkowania podatkiem u źródła wypłacanych należności. 

Obecne brzmienie przepisów

Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów (których stosowanie jest co do zasady odroczone do 1 stycznia 2022 r.) wypłacając odsetki, dywidendy, należności licencyjne bądź wynagrodzenie za niektóre usługi niematerialne, których wysokość na rzecz tego samego podatnika przekracza w roku podatkowym łącznie 2 mln zł, płatnicy mają co do zasady obowiązek najpierw pobrać podatek u źródła, według stawki wynoszącej w zależności od rodzaju płatności 20 proc. lub 19 proc., a dopiero następnie podatnik (lub sam płatnik, jeżeli to on poniósł ciężar ekonomiczny podatku tj. nie stosował potrącenia podatku od wykonywanej płatności) może ubiegać się o zwrot wpłaconego podatku.

Ustawodawca przewidział również dwie możliwości, z których płatnik może skorzystać w celu zastosowania zwolnienia z podatku lub jego obniżonej stawki już w momencie dokonywania płatności:

  • złożenie przez płatnika oświadczenia (formularza WH-OSC) potwierdzającego, że posiada on dokumenty wymagane przez przepisy prawa podatkowego dla zastosowania zwolnienia, niepobrania albo obniżonej stawki podatku, zgodnie z przepisami szczególnymi lub umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania, a także że po przeprowadzeniu przy dochowaniu należytej staranności weryfikacji możliwości zastosowania zwolnienia, niepobrania lub zastosowania obniżonej stawki podatku nie posiada on wiedzy na temat istnienia okoliczności wykluczających taką możliwość;
  • uzyskanie przez płatnika od organu podatkowego opinii o stosowaniu zwolnienia z poboru podatku u źródła, przy czym opinia ta obecnie nie może zostać wydana w stosunku do preferencji wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Zmiany planowane w ramach Polskiego Ładu

Nowelizacja ustaw podatkowych w ramach Polskiego Ładu zawiera również istotne propozycje zmian w przepisach dotyczących podatku u źródła.

Zmiany polegają m.in. na zawężeniu zakresu stosowania mechanizmu „pay and refund” wyłącznie do płatności o tzw. charakterze pasywnym, obejmujących m.in. odsetki, należności licencyjne oraz dywidendy (a więc z wyłączeniem płatności za tzw. usługi niematerialne), wypłacanych na rzecz podmiotów powiązanych niebędących polskimi rezydentami podatkowymi. Płatności za usługi niematerialne, nieobjęte mechanizmem „pay and refund”, nie będą w związku z tym również wliczane do limitu wypłacanych należności 2 mln zł, powyżej którego mechanizm ten znajduje zastosowanie.

Propozycje przedstawione w ramach programu Polski Ład przewidują także zmianę w definicji rzeczywistego właściciela należności objętych podatkiem u źródła. Obecnie kwestia prowadzenia przez podmiot, na rzecz którego wypłacane są należności, rzeczywistej działalności gospodarczej powinna podlegać ocenie na podobnych zasadach, jak w przypadku oceny działalności zagranicznych spółek kontrolowanych. Projekt nowelizacji przepisów w tym zakresie przewiduje natomiast wykreślenie tego odniesienia oraz dokonywanie oceny kwestii rzeczywistej działalności z uwzględnieniem charakteru i skali działalności prowadzonej przez odbiorcę w zakresie otrzymanej należności.

Istotną zmianą jest również rozszerzenie zakresu przedmiotowego opinii o stosowaniu zwolnienia z poboru podatku u źródła na preferencje (zwolnienia lub obniżone stawki) przewidziane w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania. Tym samym opinia ta uzyska nową nazwę – opinia o stosowaniu preferencji.

Obowiązki płatników

Zwracamy uwagę, że pomimo planowanych zmian w przepisach płatnicy dokonujący wypłat należności objętych podatkiem u źródła nadal będą mieli – od 1 stycznia 2022 r. w stosunku do należności objętych mechanizmem „pay and refund” zgodnie ze zmienionymi regulacjami – obowiązek złożenia oświadczenia WH-OSC w celu zastosowania zwolnienia lub obniżonej stawki podatku. Zgodnie ze zmienionymi przepisami oświadczenie to będzie mogło zostać podpisane nie jak dotąd wyłącznie przez kierownika jednostki (w przypadku spółki kapitałowej zarząd), lecz również przez wyznaczoną osobę wchodzącą w skład organu wieloosobowego kierującego jednostką. Nadal nie będzie natomiast możliwe podpisanie oświadczenia przez pełnomocnika.

Alternatywnie możliwe jest wystąpienie o opinię o zastosowaniu zwolnienia lub obniżonej stawki podatku – według nowych przepisów możliwe będzie uzyskanie takiej opinii również w stosunku do preferencji wynikających z umów międzynarodowych.

Opinia jest dokumentem wydawanym przez właściwy organ podatkowy (obecnie dla większości przypadków jest to Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie), w którym organ ten potwierdza prawo do stosowania preferencji w podatku u źródła. Wysokość opłaty od wniosku o wydanie opinii wynosi 2 tys. zł. Na podstawie opinii płatnik uprawniony będzie do niepobierania podatku lub pobierania go według obniżonej stawki od objętych opinią płatności dokonywanych w okresie 36 miesięcy od uzyskania opinii (o ile nie ulegną wcześniej istotnej zmianie okoliczności faktyczne). Biorąc pod uwagę, że złożenie nieprawdziwego oświadczenia WH-OSC podlega odpowiedzialności karnej skarbowej, a także może wiązać się z nałożeniem sankcji w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 10 proc. należności (a jeżeli podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego przekracza 15 mln zł – w zakresie nadwyżki ponad tę kwotę 20 proc.), w stosunku do której płatnik zastosował niższą stawkę podatku lub nie pobrał podatku, opinia o stosowaniu preferencji może być bardzo przydatnym instrumentem zapewniającym bezpieczeństwo w zakresie podatku u źródła.

Ci z Państwa, którzy uzyskali już opinię o stosowaniu zwolnienia z podatku u źródła, mogą rozważyć objęcie tą opinią dodatkowych płatności. Na podstawie dotychczasowych przepisów opinie obejmowały tylko płatności do kwalifikowanych podmiotów powiązanych z siedzibą w Unii Europejskiej (oraz Europejskim Obszarze Gospodarczym i Szwajcarii), po zmianie przepisów natomiast będą mogły mieć zastosowanie również w stosunku do podmiotu z każdego kraju, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidującą preferencję w obszarze podatku u źródła. Ze względu na to, że termin na wydanie opinii przez organ podatkowy to 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, możliwość uzyskania opinii umożliwiającej bezpieczne stosowanie regulacji o podatku u źródła warto zaplanować odpowiednio wcześniej.

Przypominamy także, że w dalszym ciągu aktualny pozostanie obowiązek dokonywania weryfikacji, z zachowaniem należytej staranności, czy odbiorca płatności jest ich rzeczywistym właścicielem, z uwzględnieniem zmian w definicji rzeczywistego właściciela wynikających z nowelizacji przepisów o podatku u źródła. Jeżeli podatnik nie zdecyduje się na wystąpienie o opinię o stosowaniu preferencji w podatku u źródła, w związku z obowiązkiem dochowania należytej staranności w celu potwierdzenia statusu odbiorcy należności jako jej rzeczywistego właściciela, warto posłużyć się opinią niezależnego doradcy. 

Jeżeli są Państwo zainteresowani szczegółami dotyczącymi omawianych zagadnień, prosimy o kontakt.