Trwają bowiem prace aż nad trzema ustawami mającymi dostosować obowiązujące przepisy do nowych rozwiązań unijnych, które zobowiązują kraje członkowskie w terminie do 2035 r. do osiągnięcia 65 proc. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (tzw. Pakiet Odpadowy).

Mowa tutaj o projekcie ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (dalej: „Ustawa o ROP”), projekcie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (dalej: „Ustawa opakowaniowa”) oraz projekcie ustawy o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz niektórych innych ustaw (dalej: „Ustawa o opłacie produktowej”).

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zmiany zaproponowane w projektach ustaw. 

Ustawa o opłacie produktowej

Projekt Ustawy o opłacie produktowej przewiduje m.in. opłatę za wprowadzanie do obrotu i udostępnianie nabywcom produktów jednorazowego użytku z tworzywa sztucznego - kubków na napoje z pokrywkami i wieczkami oraz pojemniki na żywność, w tym pojemników typu fast food, z których bezpośrednio spożywane są posiłki. Do odprowadzania i pobierania opłaty zobowiązane będą jednostki handlu detalicznego (np. sklepy spożywcze), jednostki handlu hurtowego lub jednostki gastronomiczne (np. właściciele pubów, barów) oferujące jednorazowe opakowania z tworzywa sztucznego lub produktów w opakowaniach jednorazowego użytku z tworzywa sztucznego.

Stawka opłaty zostanie określona w rozporządzeniu.

Opłata będzie doliczana do ceny produktu. Opłata wnoszona będzie przez przedsiębiorców prowadzących jednostki handlowe i gastronomiczne na odrębny rachunek bankowy właściwego marszałka województwa w terminie do 15. dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym została pobrana. W przypadku niewniesienia tej opłaty w całości lub części, marszałek województwa określi wysokość należnej opłaty, a w przypadku niewykonania decyzji określającej wysokość należnej opłaty ustali także dodatkową opłatę w wysokości 50 proc. kwoty niewniesionej opłaty.

Ponadto określono sankcję dla przedsiębiorców za niepobieranie opłaty od nabywającego opakowania jednorazowego użytku z tworzywa sztucznego lub produkty w opakowaniach jednorazowego użytku z tworzywa sztucznego. Sankcja administracyjna będzie wynosiła w takim przypadku od 500 zł do 20 000 zł.

Projekt Ustawy o opłacie produktowej przewiduje również zakaz wprowadzania na rynek jakichkolwiek produktów wykonanych z tworzyw sztucznych oksydegradowalnych, czyli nienadających się do recyklingu (takich jak patyczki higieniczne, sztućce, talerze, słomki, mieszadełka itp.). Sklepy czy kawiarnie, które będą wydawać jednorazowe opakowania, będą musiały również zapewnić swoim klientom alternatywę czyli udostępnić produkty i opakowania wielokrotnego użytku bądź wykonane z materiałów innych niż plastik.

Ustawa opakowaniowa

Projekt Ustawy opakowaniowej przewiduje m.in. rozdzielenie strumienia opakowań produktów oraz odpadów opakowaniowych na: przeznaczone dla gospodarstw domowych i pozostałe (głównie handel, usługi, przemysł) oraz ustanowienie opłaty opakowaniowej ponoszonej przez wprowadzających produkty w opakowaniach przeznaczonych dla gospodarstw domowych.

Wysokość stawek opłaty opakowaniowej dla poszczególnych rodzajów opakowań ustali Minister Klimatu i Środowiska po przedstawieniu przez Instytut Ochrony Środowiska analizy kosztów funkcjonowania systemu zagospodarowania odpadów opakowaniowych w gminach. Stawki opłaty mają być zróżnicowane m.in. ze względu na rodzaj opakowania, możliwość recyklingu, zawartość materiału pochodzącego z recyklingu, po uwzględnieniu dochodów z ponownego użycia, sprzedaży materiałów z recyklingu oraz z nieodebranych kaucji. Przy czym stawka maksymalna dla opakowań przeznaczonych dla gospodarstw domowych ma wynosić 2 zł za kg.

Opłata będzie wnoszona za pośrednictwem marszałków województw do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Sprawozdania dla podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach zostaną rozszerzone o odpowiednie części związane z opłatą opakowaniową. Zakłada się udostępnienie tych sprawozdań w BDO (Baza Danych Odpadowych) marszałkom województw oraz NFOŚiGW.

Ponadto podmioty wprowadzające produkty w opakowaniach przeznaczonych dla gospodarstw domowych będą płaciły wynagrodzenie na rzecz organizacji odpowiedzialności producentów.

Projekt Ustawy opakowaniowej zakłada również obowiązek zapewnienia nabywcom opakowań jednorazowego użytku z tworzywa sztucznego dostępność w sprzedaży podobnych opakowań wytworzonych z materiałów innych niż tworzywo sztuczne lub opakowań wielokrotnego użytku.

Ustawa o ROP

rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Jest ona rozumiana jako zestaw środków podjętych w celu zapewnienia, aby producenci produktów ponosili odpowiedzialność finansową lub odpowiedzialność finansową i organizacyjną na etapie cyklu życia produktu, gdy staje się on odpadem.

W ramach systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta wprowadzający produkty do obrotu na terytorium kraju, realizujący obowiązki samodzielnie albo organizacje realizujące w ich imieniu obowiązki będą zobowiązani do:

1)   nieograniczania wykonywania obowiązków do przypadków, w których zbieranie i przetwarzanie odpadów przynosi największe zyski;

2)   zapewnienia równej dostępności systemu zbierania odpadów na obszarze, w którym wprowadzają produkty do obrotu;

3)   posiadania środków finansowych i organizacyjnych niezbędnych do wykonywania obowiązków;

4)   stosowania mechanizmów samokontroli, w szczególności audytów, w zakresie zarządzania finansami przeznaczonymi na realizację obowiązków, gromadzenia danych i sporządzania sprawozdań dotyczących produktów wprowadzanych do obrotu oraz zbierania i przetwarzania odpadów powstałych z produktów;

5)   udostępniania publicznie informacji o realizacji celów w zakresie gospodarowania odpadami, w tym przestrzegania zasad określonych w pkt 1-4, a w przypadku organizacji realizujących obowiązki w imieniu podmiotów wprowadzających produkty dodatkowo informacje o:

a)   swojej strukturze własności i członkostwa,

b)   wkładach finansowych wnoszonych przez podmioty wprowadzające produkty w odniesieniu do każdej tony produktu wprowadzonego do obrotu,

c)   procedurze wyboru podmiotów gospodarujących odpadami.

Co dalej?

Ustawa o opłacie produktowej miała wejść w życie już 3 lipca 2021 r., ale wciąż jest na etapie konsultacji.

Projekt Ustawy o ROP w dniu 21 września został skierowany do pierwszego czytania w Sejmie. Po uchwaleniu przez Sejm trafi ona do Senatu.

Co do zasady proponowane zmiany mają wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia z niewielkimi wyjątkami.

Z kolei Ustawa opakowaniowa ma  wejść w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.

Wejście w życie powyższych ustaw będzie dla przedsiębiorców oznaczać konieczność odpowiedniego przygotowania się do ich wdrożenia, w tym w szczególności do przygotowania strategii związanej z realizacją obowiązków wynikających z rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Jeżeli są Państwo zainteresowani szczegółami dotyczącymi omawianych zagadnień, prosimy o kontakt.

Jak możemy pomóc Państwa firmie?