22 kwietnia 2021 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok dotyczący kwestii czy działalność podatnika polegająca na sprzedaży na różne sposoby dań i posiłków gotowych do spożycia, należy do kategorii „usług restauracyjnych i cateringowych”, czy też stanowi dostawę towarów (gotowych posiłków i dań), a w konsekwencji, czy podlegała ona – w stanie prawnym obowiązującym do 30 czerwca 2020 r. – opodatkowaniu VAT według stawki 8 proc. czy 5 proc. VAT.

Wyrok TSUE potwierdza, że dla rozróżnienia pomiędzy świadczeniem usług a dostawą towarów decydujące znaczenie powinno mieć określenie przeważającego elementu transakcji z punktu widzenia konsumenta. Jeżeli klient końcowy podejmował decyzję o nieskorzystaniu z zasobów udostępnionych mu przez sprzedawcę w związku z konsumpcją nabytej żywności, należało uznać, że z dostawą tej żywności nie wiązała się żadna usługa wspomagająca, a zatem dostawa ta powinna podlegać VAT według stawki 5 proc.

Dostawa gotowych dań czy usługa gastronomiczna

Sprawa rozstrzygnięta przez Trybunał dotyczyła spółki prowadzącej sprzedaż gotowych posiłków i dań. Były one przygotowywane na miejscu i mogły być serwowane na ciepło lub zimno, w postaci gotowej do spożycia w lokalu lub na wynos. Ich sprzedaż odbywała się wewnątrz restauracji, z okienek zewnętrznych restauracji, albo wewnątrz galerii handlowych w wyznaczonych strefach restauracyjnych. Klient mógł nabyć posiłek tylko na wynos lub skonsumować je w wyznaczonym miejscu w galerii handlowej lub wewnątrz restauracji.

Spółka traktowała omawianą sprzedaż jako dostawę towarów – gotowych posiłków i dań, stosując stawkę 5 proc. VAT. W wyniku przeprowadzonej w spółce kontroli organ podatkowy uznał natomiast, że działalność spółki powinna zostać zakwalifikowana jako usługi związane z wyżywieniem, podlegające opodatkowaniu VAT według stawki 8 proc. 

Pytanie prejudycjalne

Pytanie prejudycjalne

W wyniku złożonego przez spółkę odwołania od tej decyzji sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który w wydanym wyroku zgodził się ze stanowiskiem organu. Wyrok został następnie przez spółkę zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to sąd zdecydował się na zadanie TSUE pytania prejudycjalnego.

Pytanie dotyczyło tego, czy w zakresie pojęcia usługi restauracyjnej mieściła się sprzedaż dań gotowych w warunkach, w których sprzedawca udostępniał wydzieloną przestrzeń konsumpcyjną umożliwiającą spożycie dania na miejscu, nie oferował jednak obsługi kelnerskiej, sprzedając dania w uproszczonym procesie zamówień i oferując klientowi ograniczone możliwości personalizacji zamówienia. NSA zapytał również, czy dla ustalenia dominującego charakteru czynności decydujące znaczenie powinien mieć sposób przygotowywania dań oraz to, że klient miał możliwość skorzystania z oferowanej mu infrastruktury służącej do skonsumowania dania.

Wyrok TSUE

W wydanym wyroku Trybunał wskazał, że w przypadku złożonej transakcji składającej się z szeregu ściśle powiązanych elementów i czynności, które obiektywnie tworzą jedną nierozerwalną transakcję gospodarczą, w celu ustalenia czy transakcję tę należy zakwalifikować jako dostawę towarów lub świadczenie usług, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności, w jakich transakcja ta ma miejsce i określić jej charakterystyczne i dominujące elementy. Element dominujący określa się natomiast z punktu widzenia przeciętnego konsumenta oraz z uwzględnieniem, w ramach całościowej oceny, wagi elementów świadczenia usług w stosunku do elementów dostawy towarów.

Działalność restauracyjna charakteryzowana jest, zdaniem Trybunału, przez szereg elementów i czynności, wśród których dostawa żywności jest tylko jedną ze składowych. Jednak, w przypadku gdy dostawie żywności towarzyszy jedynie udostępnienie podstawowych urządzeń, pozwalających ograniczonej liczbie klientów na konsumpcję na miejscu i wymagających nieznacznej działalności ludzkiej, te elementy stanowią jedynie świadczenia dodatkowe w minimalnym zakresie, które nie zmieniają dominującego charakteru świadczenia głównego, jakim jest dostawa towarów.

Dla uznania sprzedaży żywności za usługę restauracyjną znaczenie powinny mieć przy tym, zdaniem Trybunału, takie kryteria jak obecność kelnerów, istnienie obsługi polegającej na przekazywaniu zamówień do kuchni, układaniu dań na talerzach i podawaniu ich klientom, istnienie zamkniętych i utrzymywanych w odpowiedniej temperaturze pomieszczeń przeznaczonych do konsumpcji żywności, obecność szatni i toalet, a także wyposażenie w sztućce czy naczynia. Zastosowanie tych kryteriów należy połączyć z uwzględnieniem podjętej przez konsumenta decyzji o skorzystaniu z usług wspomagających dostawę żywności lub napojów, stosownie do sposobu sprzedaży posiłku podlegającego natychmiastowemu spożyciu. Jeżeli konsument nie decyduje się na skorzystanie z zasobów materialnych i ludzkich udostępnianych mu w celu spożycia posiłku, zasoby te nie mają dla konsumenta decydującego znaczenia. Dlatego w takim przypadku należy uznać, że dostarczaniu żywności lub napojów nie towarzyszy żadna usługa wspomagająca i że taką transakcję należy zaklasyfikować jako dostawę towarów.

Skutki wyroku

Wyrok TSUE potwierdza, że jeżeli dominującym dla konsumenta elementem transakcji było zakupienie dania, a nie spożycie go przy użyciu infrastruktury i zasobów ludzkich czy materialnych oferowanych mu przez dostawcę, ich sprzedaż w stanie prawnym obowiązującym do 30 czerwca 2020 r. powinna być uznana za dostawę towarów opodatkowywaną VAT według stawki 5 proc., właściwej dla sprzedaży gotowych posiłków i dań.

Wspomniany wyrok jest bardzo istotny dla branży gastronomicznej, rozwiązując wieloletni spór z organami podatkowymi odnośnie opodatkowania VAT sprzedaży gotowych posiłków i dań.

Jeżeli są Państwo zainteresowani szczegółami dotyczącymi omawianego zagadnienia, prosimy o kontakt.

Jak możemy pomóc Państwa firmie?

Bądź na bieżąco