close
Share with your friends

Tax Alert: Istotne zmiany prawne dla branży handlowej i spożywczej – opłata od cukru oraz napojów alkoholowych

Zmiany prawne istotne dla branży spożywczej

W dniu 14 lutego 2020 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w związku z promocją prozdrowotnych wyborów konsumentów (dalej: „u.p.p.w.k.”). Zgodnie z uzasadnieniem projektodawców uchwalonej ustawy, przyjęte rozwiązania mają na celu zmianę nawyków żywieniowych Polaków, w szczególności w obliczu narastających problemów zdrowotnych wynikających z nadwagi i otyłości, poprzez wprowadzenie opłaty od sprzedaży napojów z dodatkiem substancji o właściwościach słodzących oraz kofeiny lub tauryny, jak również nałożenie dodatkowej opłaty na sprzedaż alkoholi w opakowaniach jednostkowych nieprzekraczających 300 ml.

Powiązane treści

Tax Alert

Ponadto w celu ograniczenia zjawiska marnowania żywności w dniu 18 września 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności
(Dz. U. z 2019 r., poz. 1680) określająca obowiązki sprzedawców w celu przeciwdziałania marnowaniu żywności poprzez m.in. zawieranie umów z organizacjami pozarządowymi w zakresie przekazywania żywności, jak również poprzez ponoszenie dodatkowej opłaty z tytułu zmarnowanej żywności.

Należy wskazać, że zmianie ulegną również regulacje cywilnoprawne w zakresie rozszerzenia instytucji rękojmi.

Nowelizacja ustawy o zdrowiu publicznym – tzw. „podatek od cukru”

Uchwalona przez Sejm ustawa wprowadza do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym obowiązek pobierania opłaty od napojów z dodatkiem substancji o właściwościach słodzących oraz kofeiny lub tauryny w produkcie gotowym do spożycia.

Co do zasady opłacie będzie podlegało wprowadzenie na rynek krajowy napojów z dodatkiem:

  • cukrów (monosacharydów lub disacharydów) oraz środków spożywczych zawierających te substancje, oraz substancji słodzących, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności; lub
  • kofeiny lub tauryny.

Co istotne, przez wprowadzenie na rynek krajowy ww. napojów należy rozumieć sprzedaż napojów do pierwszego punktu, w którym prowadzona jest sprzedaż detaliczna lub sam fakt sprzedaży detalicznej napojów przez producenta albo sprzedaż napojów podmiotowi prowadzącemu sprzedaż detaliczną oraz hurtową.

Jednocześnie regulacje u.p.p.w.k. w zakresie pojęcia napojów podlegających opłacie odsyłają do napojów oraz syropów będących środkami spożywczymi, które zostały ujęte w PKWiU w klasach 10.32 i 10.89 oraz w dziale 11, w składzie których znajdują się ww. substancje o właściwościach słodzących lub kofeina czy tauryna z wyjątkiem substancji, które występują naturalnie. W praktyce zatem ww. opłatą, zgodnie z klasyfikacją PKWiU wskazaną w u.p.p.w.k., mogą być obciążone m.in. wody gazowane, mineralne, napoje bezalkoholowe, ekstrakty roślinne soki owocowe (z pewnymi wyjątkami), jeżeli w ich składzie występują substancje o właściwościach słodzących lub kofeina czy tauryna.

Uchwalone regulacje przewidują zróżnicowanie wysokości opłaty w oparciu o poziom zawartości cukrów w 100 ml produktu. Na wysokość opłaty składają się następujące części: stała oraz zmienna, tj.:

  • 0,50 zł za zawartość cukrów w ilości równej lub mniejszej niż 5 g w 100 ml napoju, lub za dodatek w jakiejkolwiek ilości co najmniej jednej substancji słodzącej, o których mowa w rozporządzeniu nr 1333/2008;
  • 0,05 zł za każdy gram cukrów powyżej 5 g w 100 ml napoju

– w przeliczeniu na litr napoju.

Wysokość opłaty dla napojów zawierających powyżej 5 g cukrów w 100 ml napoju stanowi sumę części stałej i zmiennej.

Napoje, które w swoim składzie zawierają dodatek kofeiny lub tauryny będą podlegały opłacie w wysokości 0,10 zł w przeliczeniu na litr produktu.

W przypadku dodatku kilku substancji łącznie, np. cukru, substancji słodzących i kofeiny, opłaty będą się sumowały, przy czym maksymalna wartość opłaty będzie wynosić 1,2 zł w przeliczeniu na litr napoju.

Co do zasady obowiązek zapłaty powstanie z dniem wprowadzenia na rynek krajowy napoju podlegającego opłacie.

Opłata zgodnie z uchwalonymi regulacjami będzie w 96,5% stanowiła przychód NFZ, a w pozostałym zakresie powiększy dochód budżetu państwa.

Wyłączenia

Opłacie nie będą podlegały napoje będące:

  • wyrobami medycznymi;
  • suplementami diety;
  • żywnością specjalnego przeznaczenia medycznego, preparatami do początkowego żywienia niemowląt, preparatami do dalszego żywienia;
  • wyrobami akcyzowymi;
  • napojami, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego oraz, w których zawartość cukrów jest mniejsza lub równa 5 g w przeliczeniu na 100 ml napoju (tj. napojów, które spełniają oba te warunki jednocześnie – zawartość soku oraz cukrów);

roztworami węglowodanowo-elektrolitowymi, w których zawartość cukrów jest mniejsza lub równa 5 g w przeliczeniu na 100 ml napoju.

Płatnik należności

Podmiotem zobowiązanym do poniesienia opłaty zgodnie z uchwalonymi przepisami będzie osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca jednocześnie:

  • podmiotem sprzedającym napoje do punktów sprzedaży detalicznej albo prowadzącym sprzedaż detaliczną napojów w przypadku producenta; lub
  • zamawiającym, w przypadku gdy skład napoju objętego opłatą stanowi element umowy zawartej przez producenta a dotyczącej produkcji tego napoju dla zamawiającego.

W przypadku gdy wyłącznym podmiotem zobowiązanym do poniesienia opłaty będzie zamawiający – na producencie będzie ciążył obowiązek zgłoszenia w formie pisemnej informacji o zawarciu umowy z zamawiającym do organu właściwego w sprawie opłaty, nie później niż w dniu wprowadzenia napoju na rynek krajowy.

Organem właściwym w sprawie opłaty będzie naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo adres siedziby płatnika opłaty.

Co do zasady płatnicy opłaty będą zobowiązani do składania naczelnikowi urzędu skarbowemu elektronicznej informacji dotyczącej m.in. danych podmiotu obowiązanego do zapłaty, kwoty opłaty, informacji o opłacie wraz z liczbą litrów napojów podlegających opłacie.

Ponadto, zgodnie z uchwalonymi regulacjami, płatnicy będą zobowiązani do wniesienia opłaty w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dot. ww. informacja złożona do naczelnika urzędu skarbowego.

Sankcje

Zgodnie z przepisami uchwalonej regulacji, w przypadku niedokonania w terminie opłaty, organ właściwy w sprawie opłaty może nałożyć na płatnika, w drodze decyzji, opłatę sankcyjną w wysokości odpowiadającej 50% kwoty należnej opłaty.

Kwestie podatkowe

Komentowana regulacja wprowadza również zmiany w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie wyłączenia kosztów opłat sankcyjnych, o których mowa w projektowanych przepisach, z kosztów uzyskania przychodów – ze względu na charakter opłaty.

Nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – tzw. „podatek od małpek”

Na podstawie u.p.p.w.k. zostanie też znowelizowana ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez wprowadzenie dodatkowej opłaty za sprzedaż alkoholu sprzedawanego w opakowaniach o objętości do 300 ml.

Znowelizowane przepisy przewidują, że ww. opłata ma być doliczona do opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi dla przedsiębiorcy zaopatrującego przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych.

Zgodnie z uchwalonymi przepisami opłata wynosi 25 zł za litr stuprocentowego alkoholu sprzedawanego w opakowaniach o objętości do 300 ml. Przykładowo oznacza to:

  •  1 zł od 100 ml butelki wódki o zawartości 40% alkoholu;
  • 2 zł od 200 ml butelki wódki o zawartości 40% alkoholu;
  • 88 groszy od 250 ml butelki wina o zawartości 14% alkoholu.

Co do zasady obowiązek zapłaty powstanie w momencie zaopatrzenia w napoje alkoholowe sprzedawane w opakowaniach o pojemności do 300 ml.

W związku z tym obowiązkiem przedsiębiorca będzie zobowiązany odrębnie w stosunku do każdego zezwolenia:

  • złożyć w postaci elektronicznej stosowną informację dotyczącą opłaty;
  • obliczyć i wnieść opłatę na rachunek właściwego urzędu skarbowego.

Zgodnie z uchwalonymi przepisami czynności tych należy dokonać do końca miesiąca następującego po zakończeniu półrocza.

Sankcje

W odniesieniu do opłaty od alkoholu sprzedawanego w opakowaniach o objętości do 300 ml w sytuacji niedopełnienia obowiązków, odpowiednie organy ustalą dodatkową opłatę w wysokości:

  • 2.000 zł dla przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na obrót napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu (w tym piwem);
  • 11.250 zł dla przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na obrót napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu.

Kwestie podatkowe

Analogicznie jak w przypadku opłat sankcyjnych wynikających z niedopełnienia obowiązku zapłaty tzw. „podatku od cukru”, sankcje nałożone na przedsiębiorców z tytułu niedopełnienia obowiązków wynikających ze znowelizowanych przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi również będą wyłączone z kosztów uzyskania przychodów.

Wejście w życie – u.p.p.w.k.

Obecnie u.p.p.w.k. została skierowana do prac w Senacie. Nowe przepisy, co do zasady, mają wejść w życie z dniem 1 kwietnia 2020 r.

Ustawa o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności

Co do zasady ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności
(Dz. U. z 2019 r., poz. 1680, dalej: u.p.m.ż.), obejmuje swoim zakresem jedynie sprzedawców żywności, czyli podmioty, które łącznie spełniają następujące warunki:

  • prowadzą przedsiębiorstwo spożywcze w rozumieniu art. 3 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002;
  • zakres działalności przedsiębiorstwa obejmuje sprzedaż żywności w jednostce handlu detalicznego lub hurtowego;
  • powierzchnia sprzedaży w jednostce handlu detalicznego lub hurtowego wynosi powyżej 250 m2, w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca
    2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst. jedn.
    Dz. U. z 2018 r., poz. 1945; dalej: „u.p.z.p.”), a 400 m2 w okresie pierwszych dwóch lat wejścia w życie u.p.m.ż.;
  • przychody ze sprzedaży żywności stanowią co najmniej 50% przychodów ze sprzedaży wszystkich towarów.

Obowiązki przedsiębiorstw spożywczych

Zgodnie z przyjętymi regulacjami przedsiębiorcy prowadzący przedsiębiorstwa spożywcze są zobowiązani do:

  • zawarcia umowy z organizacją pozarządową o przekazywanie żywności;
  • prowadzenia w jednostce handlu kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania marnowaniu żywności; oraz
  • ponoszenia opłaty za marnowanie żywności;
  • składania pisemnego rocznego sprawozdania o marnowanej żywności.

Opłata, do ponoszenia której jest zobowiązany sprzedawca, obliczana jest na koniec roku kalendarzowego jako iloczyn stawki opłaty i masy marnowanej żywności. Podstawę obliczenia opłaty stanowi 90% masy marnowanej żywności w kilogramach, natomiast stawka opłaty wynosi 0,1 zł za 1 kg marnowanej żywności. Sprzedawca może pomniejszyć opłatę o koszty prowadzonych kampanii
edukacyjno-informacyjnych oraz koszty wykonania umowy zawartej z organizacją pozarządową, w szczególności koszty transportu i dystrybucji żywności. 

Sankcje za naruszenie regulacji u.p.m.ż.

W przypadku naruszenia regulacji u.p.m.ż. ustawodawca przewidział dwa rodzaje sankcji:

  • karną w postaci kary grzywny, wymierzanej w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, za niezłożenie pisemnego rocznego sprawozdania o marnowanej żywności w terminie do dnia 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie; oraz
  • administracyjną w postaci kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za brak zawarcia umowy z organizacją pozarządową dotyczącą nieodpłatnego przekazywania żywności lub kary pieniężnej w wysokości od 500 zł do 10.000 zł za naruszenie obowiązku zapłaty opłaty za marnowaną żywność na rzecz wybranej organizacji pozarządowej.

Wejście w życie

Zasadniczo przepisy u.p.m.ż. weszły w życie 18 września 2019 r. z wyjątkiem obowiązku ponoszenia opłat oraz kar za naruszenie regulacji określone w art. 5-14 u.p.m.ż., które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2020 r.

Zgodnie z art. 17 u.p.m.ż. w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy przez sprzedawcę żywności rozumie się podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze w zakresie sprzedaży żywności w jednostce handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 u.p.z.p. powyżej 400 m2.

Ponadto w pierwszym roku stosowania ustawy podstawę naliczenia opłaty stanowi 80% masy marnowanej żywności.

Sprzedawca żywności jest obowiązany do zawarcia pierwszej umowy w terminie 5 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Termin ten upłynął z dniem 18 lutego br.

Zmiany w prawie cywilnym – rozszerzenie ochrony prawnej wynikającej z rękojmi

Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych dokonała zmian w:

  • ustawie z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez udzielenie przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi prawa skorzystania z konsumenckich uprawnień przy zawieraniu niektórych umów w zakresie stosowania klauzul abuzywnych i rozszerzonej rękojmi za wady towaru; oraz
  • ustawie z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (w zakresie prawa do odstąpienia w ciągu 14 dni od umowy zawartej poza przedsiębiorstwem lub na odległość).

Począwszy od 1 czerwca 2020 r. osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą zyskają silny argument przy interpretacji wzorców umownych oraz przy wykonywaniu uprawnień z tytułu rękojmi. Treść nowego przepisu wprost wskazuje, że wobec takich osób stosuje się przepisy dotyczące konsumenta w zakresie zakazu stosowania niedozwolonych klauzul umownych oraz uprawnień przysługujących z tytułu rękojmi za wady.

Dodatkowa ochrona będzie przysługiwać indywidualnym przedsiębiorcom w przypadku zawarcia przez nich umowy bezpośrednio związanej z ich działalnością gospodarczą, gdy jednak z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla przedsiębiorcy charakteru zawodowego. Przepisy nie określają jednak jak sprawdzać czy umowa ma dla przedsiębiorcy charakter zawodowy.

Jeśli są Państwo zainteresowani omówieniem możliwego wpływu przedstawionych zmian na Państwa działalność, prosimy o kontakt.

© 2020 KPMG Sp. z o.o., polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i członek globalnej organizacji KPMG składającej się z niezależnych spółek członkowskich stowarzyszonych z KPMG International Limited, prywatną spółką angielską z odpowiedzialnością ograniczoną do wysokości gwarancji. Wszelkie prawa zastrzeżone.


Więcej informacji na temat struktury globalnej organizacji KPMG można znaleźć na stronie o strukturze zarządczej.

Informacje zawarte w niniejszej publikacji mają charakter ogólny i nie odnoszą się do sytuacji konkretnej firmy. Ze względu na szybkość zmian zachodzących w polskim prawodawstwie prosimy o upewnienie się w dniu zapoznania się z niniejszą publikacją, czy informacje w niej zawarte są wciąż aktualne. Przed podjęciem konkretnych decyzji proponujemy skonsultowanie ich z naszymi doradcami.

Bądź z nami w kontakcie

 

Want to do business with KPMG?

 

loading image Zapytanie ofertowe (RFP)