close
Share with your friends

Nowe obowiązki w zakresie podatku u źródła od 1 stycznia 2019 r. – jak dochować należytej staranności?

Nowe obowiązki w zakresie podatku u źródła od 1.01.2019

Od 1 stycznia 2019 r. płatnicy podatku u źródła (WHT) zobowiązani są do zachowania tzw. należytej staranności przy stosowaniu zwolnienia, obniżonej stawki lub braku obowiązku poboru WHT (na podstawie szczególnych przepisów ustawy o CIT lub właściwych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania). Obowiązek dochowywania należytej staranności dotyczy wszystkich płatności (niezależnie od ich kwoty – a więc niezależnie od wprowadzonego progu 2.000.000 zł, powyżej którego pobór podatku według stawki z ustawy o CIT ma być regułą), które podlegają WHT zgodnie ze zmienionymi przepisami ustawy o CIT. Z uwagi na brak definicji legalnej należytej staranności w ustawie o CIT, jej dochowanie może sprawiać płatnikom WHT wiele trudności interpretacyjnych i praktycznych.

Powiązane treści

Nowe obowiązki w zakresie podatku u źródła od 1 stycznia 2019 r. – jak dochować należytej staranności?

Racjonalna weryfikacja warunków niepobrania WHT lub zastosowania stawki obniżonej

Zgodnie ze znowelizowanym art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, płatnik przy weryfikacji warunków do zastosowania stawki innej niż stawka podstawowa WHT wynikająca z ustawy o CIT, jest zobowiązany do dochowania należytej staranności uwzględniając charakter oraz skalę prowadzonej działalności. Należy przyjąć, że stopień należytej staranności jest uzależniony tylko od dwóch czynników, tj. od rozmiaru i charakteru prowadzonej przez płatnika działalności. Oznacza to, że działania podejmowane przez płatnika WHT powinny być proporcjonalne. W konsekwencji, w szczególności podmioty prowadzące działalność na dużą skalę powinny dostosować procesy weryfikacji warunków płatności korzystających z preferencji w WHT.

W celu wyznaczenia standardu należytej staranności warto odnieść się do innych regulacji podatkowych. W szczególności na gruncie podatku VAT w oparciu o rozwinięte orzecznictwo przyjmuje się, że działania w ramach dochowywania należytej staranności powinny być racjonalne. Oznacza to, że organ podatkowy powinien weryfikować jedynie to, czy podatnik podjął wszelkie środki, jakich można od niego racjonalnie wymagać w danych okolicznościach. Przenosząc powyższe na grunt WHT zasadnym jest przyjęcie, że należyta staranność zostanie przez płatnika dochowana, jeśli podejmie on racjonalne i możliwe działania w celu weryfikacji odbiorcy płatności, jak i warunków płatności podlegających WHT. Przy tym, działania racjonalne powinny być z góry zdefiniowane, a weryfikacja warunków dokonywana z wyprzedzeniem. Wydaje się także, że wymagania dotyczące należytej staranności powinny być wyższe w przypadku, gdy płatność dokonywana jest do podmiotu powiązanego z płatnikiem.

Z kolei, zgodnie z przepisami dotyczącymi przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tzw. AML), instytucje wypłacając środki są zobowiązane do podejmowania uzasadnionych czynności w celu weryfikacji beneficjenta rzeczywistego oraz struktury kapitałowej odbiorcy. Analogicznie do regulacji AML, celowym jest wprowadzenie wewnętrznej procedury przez płatnika WHT pozwalającej weryfikować warunki dokonywanych płatności, w tym dokumentacyjne, jak i przypisać obowiązki związane z WHT odpowiednim pracownikom.

Zrozumienie uzasadnienia gospodarczego

Przepisy o WHT mówią o dochowywaniu należytej staranności przy weryfikacji warunków do stosowaniu zwolnienia, obniżonej stawki lub niepobraniu WHT. Weryfikacja warunków nie powinna w praktyce ograniczać się jedynie do przepisów, które wprost się odnoszą do podatku u źródła, tj. przedmiotu opodatkowania, statusu odbiorcy płatności, stawek WHT, ale dotyczyć także okoliczności faktycznych.

Zwracamy uwagę, że w stosunku do płatności podlegających WHT organy mogą stosować klauzule przeciwdziałające unikaniu opodatkowania: ogólną (tzw. GAAR), szczególne (tzw. SAAR) i traktatowe. Płatnik przed dokonaniem płatności podlegających WHT, powinien wykluczyć ryzyko zastosowania wskazanych klauzul. Zatem, przy dokonywaniu płatności podlegających WHT płatnik powinien znać i rozumieć uzasadnienie gospodarcze transakcji, za którą dokonuje płatność oraz strukturę właścicielską / kapitałową odbiorcy, na rzecz którego dokonuje płatności.

Odpowiedzialność płatnika za niepobrany WHT

Na podstawie art. 30 Ordynacji podatkowej, płatnik odpowiedzialny jest za kwotę podatku niepobranego lub pobranego i niewpłaconego. Wskazana zasada nie ma zastosowania, jeśli podatek nie został pobrany z winy podatnika. Trzeba jednak podkreślić, że wyłączenie odpowiedzialności płatnika nie jest obecnie możliwe m.in. jeśli podatnik i płatnik są podmiotami powiązanymi. Oznacza to, że szczególną należytą staranność płatnik powinien zachować przy dokonywaniu wypłat do podmiotów powiązanych. W związku z tym, że płatnik nie może przerzucić odpowiedzialności na podatnika, który jest podmiotem powiązanym, należy nie tylko pozyskiwać, ale i weryfikować dane oraz dokumenty przekazywane przez podatnika na potrzeby zastosowania zwolnienia, obniżonej stawki czy niepobrania WHT.

Sankcje za niedochowanie należytej staranności przy weryfikacji czy zostały spełnione warunki do niepobrania WHT, zastosowania zwolnienia lub obniżonej stawkę WHT są wysokie. Płatnik narażony jest na zapłatę podstawowej stawki WHT ustalonej zgodnie z ustawą o CIT (najczęściej 20% lub 19%) wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto, płatnikowi dodatkowo grozi sankcja na podstawie Ordynacji podatkowej (tzw. dodatkowe zobowiązanie podatkowe) co do zasady na poziomie 10% podstawy opodatkowania WHT czyli wartości należności podlegających WHT. Niezależnie od sankcji na podstawie ustawy o CIT i Ordynacji podatkowej, organy w stosunku do osób indywidualnych odpowiedzialnych za WHT mogą stosować dotkliwe kary na podstawie przepisów karnych skarbowych.

Wojciech Majkowski, dyrektor w zespole ds. podatku dochodowego od osób prawnych w KPMG w Polsce

Iwona Krzemińska, supervisor w zespole ds. podatku dochodowego od osób prawnych w KPMG w Polsce

Marcin Szałwiński, konsultant w zespole ds. podatku dochodowego od osób prawnych w KPMG w Polsce
 

Bądź z nami w kontakcie

 

Want to do business with KPMG?

 

loading image Zapytanie ofertowe (RFP)