close
Share with your friends

Tax Alert: Brak przepisów krajowych nie stoi na przeszkodzie dla zakwestionowania zastosowania zwolnienia z WHT

Podważenie zwolnienia z WHT bez przepisów krajowych

26 lutego 2019 roku zostały wydane dwa wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sygn.: C-115/16 oraz C-116/16, dalej Wyroki), które wskazują na niedopuszczalność zwolnienia z podatku u źródła (WHT) zysków, odsetek i należności licencyjnych, wypłacanych spółkom powiązanym w ramach praktyk spełniających znamiona oszustwa lub nadużycia, nawet pomimo braku odpowiednich przepisów prawa krajowego lub postanowień umów międzynarodowych.

Powiązane treści

Brak przepisów krajowych nie stoi na przeszkodzie dla zakwestionowania zastosowania zwolnienia z WHT, wystarczy dyrektywa UE

Wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) zapadły w trybie prejudycjalnym w odpowiedzi na pytania zadane przez sądy apelacyjne Danii w ramach kilku sporów, w których stroną było Ministerstwo do spraw podatków Danii. Mają one jednak ogromne znaczenie, także dla organów podatkowych i sądów innych państw członkowskich, które zobligowane są kierować się wykładnią prounijną przy interpretacji prawa krajowego.

Przedmiot sporu

W ramach sporów sądy Danii badały zasadność decyzji organów podatkowych w sprawach o zastosowanie zwolnienia z podatku WHT przy wypłatach przez podmioty krajowe odsetek oraz dywidend na rzecz podmiotów powiązanych mających siedziby w innych państwach członkowskich.

Natomiast przedmiotem sporu były m. in. przesłanki spełnienia wymogów pojęcia „właściciela”, rozumianego jako podmiot otrzymujący płatność dla własnej korzyści ekonomicznej, które ma znaczenie fundamentalne dla możliwości zastosowania przepisów o zwolnieniu.

Jak zauważył rząd duński we wnioskach do TSUE może zaistnieć sytuacja, gdy grupy spółek, niespełniające wymogów formalnych do zastosowania zwolnienia z WHT, tworzą sztuczne struktury w celu spełnienia tychże wymagań.

Ramy prawne

Zasady zwolnienia z opodatkowania WHT dywidend, odsetek i należności licencyjnych zostały uregulowane w prawie europejskim na mocy dyrektyw: 90/435/EWG, później zmienionej dyrektywą 2003/123/WE, dla wypłat dywidend oraz 2003/49/WE dla wypłat odsetek i należności licencyjnych (Dyrektywy). Powyższe akty prawne mają za zadanie ujednolicenie rynku europejskiego i nadanie mu cech rynku krajowego.

Dyrektywy wprowadziły podstawowe warunki, jakie muszą być spełnione przez spółki, aby zwolnienia z opodatkowania WHT były możliwe do zastosowania. Państwom członkowskim pozostawiono jednak pewną dowolność w doborze i kształtowaniu tych warunków.

Na mocy Dyrektyw państwa członkowskie uprawnione są do wprowadzania przepisów krajowych oraz zawierania umów międzynarodowych, niezbędnych do zapobiegania oszustwom lub nadużyciom finansowym. W Dyrektywie 2003/49/WE przewidziano również możliwość cofnięcia korzyści lub odmowy zastosowania korzyści wynikających z tej dyrektywy, gdy zasadniczą lub jedną z zasadniczych przyczyn transakcji jest uchylenie się od podatków, unikanie płacenia podatków lub nadużycie.

W stanie prawnym obowiązującym w badanych przez duńskie sądy sprawach nie istniały żadne powszechnie obowiązujące przepisy ustawowe dotyczące zwalczania nadużyć. Wprowadzono je dopiero w 2015 roku.

Wyrok i uzasadnienie

W obydwu wyrokach TSUE zaznaczyło, że władze i sądy powinny odmówić podatnikowi możliwości skorzystania ze zwolnień przewidzianych w Dyrektywach nawet w przypadku braku przepisów prawa krajowego lub przepisów umownych przewidujących taką odmowę, w przypadku praktyk stanowiących oszustwo lub nadużycie. Zdaniem TSUE taka wykładnia wynika z zasady ogólnej prawa Unii, zgodnie z którą podmioty prawa nie mogą powoływać się na przepisy prawa Unii w sposób noszący znamiona oszustwa lub nadużycia.

Konsekwencje

Analizowane wyroki TSUE mogą mieć ogromne konsekwencje podatkowe nie tylko w odniesieniu do zwolnień z WHT. Przedstawiona przez sędziów trybunału interpretacja prawa zdaje się odchodzić od podstawowej zasady prawa europejskiego o niestosowaniu dyrektyw UE w sposób bezpośredni.

Dla przypomnienia, problem szczelności przepisów podatkowych jest od lat istotnym zagadnieniem, z którym mierzą się zarówno rząd w Polsce, rządy w pozostałych krajach wspólnoty, jak i ustawodawstwo Unii Europejskiej.

W ramach przeciwdziałania oszustwom i nadużyciom podatkowym w Polsce w roku 2016 wprowadzono do systemu prawnego klauzule: przeciw unikaniu opodatkowania (Dział IIIA Ordynacji Podatkowej) oraz nadużycia prawa (art. 5 ustawy o VAT). Dodatkowo zostały również zastosowane bardziej szczegółowe rozwiązania w zakresie zwalczania unikania opodatkowania, np. wprowadzono zmiany w przepisach dotyczących: cen transferowych, „cienkiej kapitalizacji”, czy wyłączenia zwolnienia z WHT transakcji sprzecznych z celem tego zwolnienia – sztucznych w swej naturze.

Wydane wyroki TSUE dają organom podatkowym dodatkowe narzędzie w kontrolach podatkowych dla okresów przed datą wprowadzenia do polskiego systemu prawnego klauzul przeciwko oszustwom i nadużyciom podatkowym. Jeżeli te przewidywania się ziszczą powstanie dodatkowy element ryzyka podatkowego, ponieważ organy podatkowe będą mogły prowadzić postępowania kontrolne powołując się na prawodawstwo europejskie.

Jeżeli są Państwo zainteresowani szczegółami, dotyczącymi omawianych powyżej zagadnień, prosimy o kontakt.

Informacje zawarte w niniejszej publikacji mają charakter ogólny i nie odnoszą się do sytuacji konkretnej firmy. Ze względu na szybkość zmian zachodzących w polskim prawodawstwie prosimy o upewnienie się w dniu zapoznania się z niniejszą publikacją, czy informacje w niej zawarte są wciąż aktualne. Przed podjęciem konkretnych decyzji proponujemy skonsultowanie ich z naszymi doradcami.

Bądź z nami w kontakcie

 

Want to do business with KPMG?

 

loading image Zapytanie ofertowe (RFP)