close
Share with your friends

Nowe, dotkliwsze sankcje w cenach transferowych

Nowe, dotkliwsze sankcje w cenach transferowych

Od 1 stycznia 2019 r., wraz z wejściem w życie nowych regulacji dotyczących cen transferowych, zmianie uległy również sankcje związane z niedopełnieniem obowiązków w zakresie cen transferowych zarówno w odniesieniu do samego podatnika, jak i kierowników jednostki, tj. osób wchodzących w skład zarządu spółki w przypadku osób prawnych.

Powiązane treści

Czerwona konstrukcja pod wielkim szklanym wieżowcem

Zgodnie z zasadą ceny rynkowej, wyrażoną wprost w Rozdziale 1a Ustawy o CIT, podmioty powiązane są zobligowane do ustalania cen transferowych na warunkach, jakie ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane działające na rynku. Na mocy znowelizowanych przepisów w przypadku, gdy warunki transakcji z podmiotem powiązanym nie są zgodne z zasadą rynkową, organy podatkowe w wyniku kontroli podatkowej mogą nałożyć na podatnika sankcję w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego.
 

Zmiana sankcji podatkowych

Na gruncie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2018 r. w przypadku braku dokumentacji podatkowej, stawka sankcyjna mająca zastosowanie do doszacowanego w transakcji z podmiotem powiązanym dochodu wynosiła 50%. Przyjęte rozwiązanie, w opinii Ministerstwa Finansów, okazało się jednak nieskuteczne, gdyż nie spełniało przyjętych założeń o prewencyjnym efekcie oddziaływania. Brak było bowiem podstaw prawnych do sankcjonowania podatnika, który pomimo posiadania kompletnej dokumentacji cen transferowych, nie stosował zasady ceny rynkowej w zakresie transakcji kontrolowanych, tym samym zaniżając podstawę opodatkowania. Powyższy problem został rozwiązany poprzez wprowadzenie instytucji „dodatkowego zobowiązania podatkowego” wyrażonej w Ordynacji podatkowej (Rozdział 6 – art. 58 i kolejne), zastępującej obowiązującą dotychczas 50% stawkę sankcyjną z Ustawy o CIT. Na mocy znowelizowanych przepisów Ordynacji podatkowej, dodatkowe zobowiązanie podatkowe w przypadku decyzji dotyczącej braku rynkowego charakteru ceny w transakcji z podmiotem powiązanym wynosi 10% sumy zawyżonej straty lub zaniżonego dochodu. Wprowadzona zmiana daje organom podstawę do stosowania sankcji wobec podatników ustalających warunki w transakcjach kontrolowanych odbiegające od warunków rynkowych, nawet w przypadku posiadania przez podatnika dokumentacji podatkowej. Zgodnie z art. 58c § 1. Ordynacji podatkowej w przypadkach związanych z cenami transferowymi, 10% stawka sankcyjna ulega podwojeniu jeżeli podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania przekracza 15 000 000 złotych (w zakresie nadwyżki ponad tę kwotę), lub gdy podatnik nie przedłożył organowi dokumentacji podatkowej. Podatnik ma jednak możliwość uchronienia się przez 20% stawką sankcyjną ustaloną ze względu na brak sporządzenia dokumentacji podatkowej. Zgodnie z nowymi przepisami jeżeli podatnik uzupełni niekompletną dokumentację podatkową w terminie wskazanym przez organ podatkowy, nie dłuższym niż 14 dni, odstępuje się od zastosowania przesłanki braku dokumentacji. Należy jednak pamiętać, że przedłożona dokumentacja podatkowa musi być kompletna i spełniać wszelkie wymogi formalne określone przez ustawodawcę. Stawka w wysokości 30% podstawy (art. 58c § 2. Ordynacji podatkowej) stosowana jest natomiast w przypadku, gdy jednocześnie podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania przekracza 15 000 000 złotych i podatnik nie przedłożył organowi dokumentacji podatkowej.
 

Odpowiedzialność karno-skarbowa

Począwszy od 1 stycznia 2019 r. odpowiedzialność karnoskarbowa w zakresie cen transferowych uregulowana została w znowelizowanych przepisach odnoszących się do odpowiedzialności za składanie oświadczeń o sporządzeniu lokalnej dokumentacji cen transferowych (art. 56c Kodeksu karnego skarbowego) oraz informacji o cenach transferowych (art. 80e Kodeksu karnego skarbowego). W przypadku nie złożenia oświadczenia lub informacji o cenach transferowych, złożenia ich po terminie lub poświadczenia informacji niezgodnych ze stanem faktycznym, kara grzywny wynieść może do 720 stawek dziennych. W przypadku mniejszej wagi czynu organ może nałożyć grzywnę za wykroczenie skarbowe. W kontekście poświadczenia informacji niezgodnych z prawdą istotny staje się zwiększony zakres składanego oświadczenia, które począwszy od 1 stycznia 2019 r. dotyczy nie tylko posiadania dokumentacji podatkowej, ale również poświadczenia, że warunki w transakcjach kontrolowanych są
zgodne z zasadą ceny rynkowej. Przedmiotowe ryzyko spoczywa na osobach odpowiedzialnych za prowadzenie spraw spółki, a nie samej spółce. Zgodnie z wprowadzonym art. 11m Ustawy o CIT, oświadczenie składają i podpisują wszystkie osoby pełniące funkcję kierownika jednostki w rozumieniu ustawy o rachunkowości tj. członkowie zarządu lub innego organu zarządzającego, lub, gdy nie jest możliwe określenie kierownika jednostki, oświadczenie podpisuje każda z osób uprawnionych do reprezentacji zgodnie z wpisem KRS. Ustawodawca wskazuje więc wprost osoby odpowiedzialne za złożenie oświadczenia, wykluczając możliwość jego podpisania przez pełnomocników podatnika czy inne zatrudniane osoby, np. główną księgową czy dyrektora finansowego.
 

Inne formy odpowiedzialności

Niezależnie od wprowadzanych zmian, w dalszym ciągu osoby uprawnione do reprezentacji spółki mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności również na podstawie przepisów karnych. Zgodnie z art. 296 § 1 Kodeksu karnego, osoba zobowiązania do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą podmiotu, która poprzez nadużycie udzielonych uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na niej obowiązku, doprowadziła do powstania w spółce szkody majątkowej o wartości ponad 200 tys. PLN może zostać uznana za działającą na szkodę spółki, co jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 10 lat. Niezastosowanie przez spółkę zasad ceny rynkowej w transakcjach z podmiotem powiązanym, a w konsekwencji nałożenie stawki sankcyjnej podatku
w określonych przypadkach może zostać sklasyfikowane jako działanie na szkodę spółki.
 

Złożenie oświadczenia o rynkowym charakterze cen w transakcji kontrolowanej, a nałożenie sankcji dodatkowego zobowiązania podatkowego

Istotną kwestią pozostaje pociągnięcie do odpowiedzialności członków zarządu, którzy wydali oświadczenie o rynkowym charakterze stosowanych cen w przypadku, gdy kwestionowany jest wynik analizy stanowiącej podstawę oświadczenia. Znowelizowane przepisy nie wskazują wprost, czy złożenie oświadczenia o rynkowym charakterze cen, w sytuacji późniejszego nałożenia sankcji w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego w drodze kwestionowania wyników badania, pociąga członków zarządu do odpowiedzialności również z tytułu złożenia informacji niezgodnych ze stanem rzeczywistym. Z uwagi na fakt, że nowe regulacje weszły w życie na początku stycznia 2019 r., brak jest też praktyki w tym zakresie. Wydaje się jednak, że w sytuacji dochowania przez podatnika należytej staranności w zakresie ustalania cen w transakcji kontrolowanej i przeprowadzenia rzetelnych analiz danych porównawczych, a także działania zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą, oświadczający nie powinni ponosić osobistej odpowiedzialności, a złożenie oświadczenia, nawet w sytuacji kwestionowania wyników analizy przez organ, nie powinno pociągać wystąpienia sankcji przewidzianych dla składania oświadczeń niezgodnych z prawdą. Niewątpliwie jednak należy stwierdzić, że w świetle wprowadzenia dodatkowych wymogów w zakresie składanego oświadczenia, podatnicy powinni zwrócić szczególną uwagę na jakościowy aspekt nie tylko przy dokumentowaniu transakcji kontrolowanych, ale również na etapie ustalania i badania cen z podmiotem powiązanym. Pozwoli to na znaczne ograniczenie ryzyka nie tylko sankcji w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego, ale również odpowiedzialności członków zarządu za kwestie związane z cenami transferowymi.

Piotr Wodecki, menedżer w zespole ds. cen transferowych w KPMG w Polsce
Joanna Brodziak, konsultant w zespole ds. cen transferowych w KPMG w Polsce
 

Bądź z nami w kontakcie

 

Want to do business with KPMG?

 

loading image Zapytanie ofertowe (RFP)