close
Share with your friends

Hebt u al scherp welke risico’s en gevolgen het pensioenakkoord heeft voor uw pensioenfonds? Nog niet? Dan is het de hoogste tijd dat de sleutelfunctie Risicobeheer uit de startblokken komt. Deze staat immers voor een grote opgave. Om daarbij een handje te helpen, gaan wij in een reeks artikelen nader in op de vraag: “Wat moet de sleutelfunctie Risicobeheer met het pensioenakkoord?” In dit eerste artikel gaan wij in op de rol van de sleutelfunctie Risicobeheer, benoemen wij enkele risico’s van het pensioenakkoord voor pensioenfondsen en besteden wij kort aandacht aan de relatie tussen het pensioenakkoord en de ERB.

De rol van de sleutelfunctie Risicobeheer

Met de komst van de Europese IORP II-richtlijn begin 2019, is het belang van integraal risicomanagement binnen pensioenfondsen verder geformaliseerd en expliciet gemaakt. Een belangrijk onderdeel daarvan is de introductie van de sleutelfunctie Risicobeheer. Tijdens de parlementaire behandeling van de Nederlandse Implementatiewet IORP II, is de sleutelfunctie Risicobeheer beschreven als “een initiërende en adviserende rol bij het vormgeven van het risicobeheer”. Daarmee wordt van de sleutelfunctie Risicobeheer een actieve houding verwacht.

Het is voor de sleutelfunctie Risicobeheer van belang om alle mogelijke risico’s en bijbehorende gevolgen voor het pensioenfonds zo goed mogelijk in kaart te hebben dan wel te brengen. De juiste inzet van een risicobeheersingssysteem kan daarbij helpen. Een van de meest gebruikte raamwerken voor het inrichten van risicomanagementsystemen is COSO Enterprise Risk Management1. COSO identificeert de relaties tussen de risico’s en het interne beheersingssysteem en hanteert de gedachte dat interne risicobeheersing een proces is dat gericht is op het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid omtrent het bereiken van doelstellingen. Daarbij wordt doorgaans een onderscheid gemaakt naar vier hoofdcategorieën:

  1. Strategie: risico’s die verband houden met de realisatie van doelstellingen van het pensioenfonds.
  2. Financieel: risico’s die verband houden met de financiële positie van het pensioenfonds en de pensioenrechten van pensioengerechtigden en de pensioenaanspraken van (gewezen) deelnemers.
  3. Operationeel: risico’s als gevolg van een onvoldoende doeltreffende bedrijfsvoering, waardoor de strategische doelstellingen van het pensioenfonds niet worden gerealiseerd.
  4. Compliance: risico’s die samenhangen met het niet voldoen aan geschreven en ongeschreven wet- en regelgeving.

De inzet van een risicobeheersingssysteem kan helpen om transparant te maken welke risico’s met welke doelstellingen samenhangen en welke beheersingsmaatregelen getroffen (moeten) worden.

Enkele risico’s van het pensioenakkoord voor pensioenfondsen

Door het sluiten van het pensioenakkoord zal het Nederlandse pensioenlandschap de komende jaren fors gaan veranderen. Daarbij komen pensioenfondsen voor grote uitdagingen en keuzes te staan. Belangrijke onderwerpen zijn – niet uitputtend – het maken van de overstap naar een nieuw pensioencontract of de verbeterde premieregeling, de afschaffing van de doorsneesystematiek, ingrijpende wijzigingen van rekenregels, het realiseren van een evenwichtige overgang voor alle deelnemers, bestaande rechten omzetten naar een nieuw pensioencontract (invaren), wijzigingen in administratiesystemen, implementatie en communicatie.

Pensioenfondsbesturen moeten veel vragen stellen en beantwoorden om de juiste beslissingen te kunnen maken. En met die vragen zullen ook de risico’s die daarmee samenhangen in kaart moeten worden gebracht. Denk bijvoorbeeld aan: past de voorkeur van sociale partners voor één van de twee nieuwe pensioencontracten binnen de geformuleerde doelstellingen van het pensioenfonds? Kunnen wij als pensioenfonds de voorgenomen pensioenambitie van sociale partners uitvoeren tegen de daarbij beoogde hoogte van de premie-inleg? Hoe raakt het pensioenakkoord onze afspraken met uitbestedingspartners? Hoe zorgen wij ervoor dat de overstap naar een nieuw pensioencontract op evenwichtige wijze plaatsvindt? Hoe communiceren we de komende periode (bijvoorbeeld op de UPO) over verwacht pensioen?

In de volgende artikelen in deze reeks zullen we nader ingaan op de impact van het pensioenakkoord op het risicobeheer van pensioenfondsen aan de hand van de vier hoofdcategorieën uit het COSO-framework.

Relatie tussen het pensioenakkoord en de ERB

Hoewel nog veel details van het pensioenakkoord moeten worden ingevuld, is het van belang om nu al aan de slag te gaan. De sleutelfunctie Risicobeheer heeft een initiërende en adviserende rol en moet in die hoedanigheid ervoor zorgen dat het pensioenfondsbestuur niet voor verrassingen komt te staan in de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel.

Gezien de eis uit IORP-II om ten minste elke drie jaar een eindrapportage eigen risicobeoordeling (ERB) op te stellen, wordt het des te belangrijker om nu al met het pensioenakkoord aan de slag te gaan. Deze eis is in 2019 in het leven geroepen en dit betekent dus dat pensioenfondsen uiterlijk 2021 een ERB moeten hebben opgesteld. In de ERB wordt vastgelegd hoe inzicht wordt verkregen in de samenhang tussen de strategische routekaart van het pensioenfonds, de materiële risico’s die bij de realisatie daarvan kunnen optreden en de mogelijke consequenties hiervan voor deelnemers en het pensioenfonds zelf. Gegeven de impact van het pensioenakkoord lijkt het evident dat hier in de ERB aandacht aan wordt besteed. 

Sleutelfunctie Risicobeheer, kom nu uit de startblokken!

Stel een plan van aanpak op met een onderverdeling naar activiteiten op korte en op lange termijn, waarbij, onder andere, de volgende acties al kunnen worden gestart:

  1. Inventariseer de startpositie van het pensioenfonds. Welke doelstellingen heeft het pensioenfonds? Welke samenwerkingsverbanden en uitbestedingspartners zijn bij het pensioenfonds betrokken?
  2. Breng in kaart hoe het pensioenakkoord de risicotaxonomie en het risicoprofiel raakt, bijvoorbeeld door een Risk Self Assessment (RSA) uit te voeren.
  3. Wees – met het oog op risicobereidheid, uitvoerbaarheid, kosten en daarmee gerelateerde zaken – op de hoogte van de status van voorbereidingen op de invoering van het pensioenakkoord bij de sociale partners en eventuele samenwerkingspartners en uitbestedingspartners.
  4. Zorg dat je als sleutelfunctie Risicobeheer op tijd aan de pensioenfondsbestuurstafel zit – al in de voorbereidende fase, niet pas als de keuzes al gemaakt zijn.

Wij kunnen ons voorstellen dat er veel op u afkomt. Wij helpen u graag inzicht te krijgen in de mogelijke risico’s die gepaard gaan met de komst van het pensioenakkoord. Neem voor een vrijblijvend gesprek contact op met Veronique de Boer – Achmad.

 

1. https://www.coso.org/Pages/erm-integratedframework.aspx

Senior manager, Financial Risk Management - KPMG Pensions Advisory

KPMG Nederland

E-mail