Nl building new

  • Patrick Özer, Partner |

4 minuten leestijd

Wat als 'Nynke123' € 50.000 op rood en tegelijkertijd € 45.000 op zwart inzet?

De enige legale aanbieders in Nederland waar online gegokt kan worden zijn nu nog Toto en Runnerz; zij hebben een wettelijk monopoly gekregen voor weddenschappen op respectievelijk sport en paardenraces. Per 1 oktober 2021 kunnen ook andere partijen, als zij over een vergunning beschikken, online kansspelen aanbieden. Vanaf vandaag (1 april 2021) treedt de Wet kansspelen op afstand (Wet Koa) in werking en daarmee wordt het mogelijk om de vergunningsaanvraag op te starten. Naar verwachting zullen bestaande buitenlandse online casino's en wedkantoren alsmede enkele nieuwe aanbieders van eigen bodem deze markt willen betreden.

De gokwereld wordt veelvuldig gelinkt aan criminaliteit. Je hoeft geen grote filmkenner te zijn om een serie misdaadfilms op te noemen waarin casino's een prominente rol spelen. In sommige gevallen alleen als een wat mystieke ontmoetingsplek met weinig licht. Maar vaker omdat die casino's door criminelen gebruikt kunnen worden om illegaal verkregen geld een ogenschijnlijk legale herkomst te geven (witwassen). Dat kan voor zowel de eigenaar als de bezoekers van het casino gelden. Het mystieke licht is er online niet altijd, maar online casino's kunnen wel een rol spelen in het witwassen van crimineel geld. Na de verlening van de vergunning vallen de online casino's en kansspelen ook onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering terrorisme (Wwft) en daarmee moeten ze voldoen aan strenge verplichtingen rondom het tegengaan van witwassen.

Aanbieders moeten onder andere de identiteit van hun klanten identificeren en ze moeten het speel- en betaalgedrag van hun klanten monitoren op verdachte patronen ('ongebruikelijke transacties'). Deze voorwaarden komen overeen met de eisen die al volgens de wet aan financiële instellingen en bepaalde dienstverleners zoals notarissen worden gesteld. Voor de online kansspelen geldt daarnaast dat gelet moet worden op witwassen door middel van matchfixing. Ook specifiek voor de online kansspelaanbieders is de verplichting om alle betaal- en speltransacties binnen 30 minuten ter beschikking te stellen in een aparte database die toegankelijk is voor de Nederlandse Kansspelautoriteit en de Belastingdienst. In de wet wordt deze database de 'controledatabank' genoemd.

De kansspelaanbieder heeft een inspanningsverplichting om zelf verdachte transacties te identificeren. Voor de hand ligt dat de aanbieder daarvoor een geautomatiseerd systeem inzet dat een melding geeft als een bepaald scenario zich voordoet. Bij die scenario's kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de genoemde situatie van tegenstrijdig inzetten in roulette of bij sportwedstrijden, het structureel verliezen van geld door speler A aan speler B of een speler die veelvuldig grote bedragen wint met weddenschappen op een 'underdog'. Daarbij is het nodig om ook individuele kenmerken en de historie van de speler mee te wegen. Gesignaleerde transacties zullen vervolgens eerst door de aanbieder zelf op relevantie beoordeeld worden en bij een serieuze indicatie  voor witwassen is de aanbieder verplicht de verdachte transactie te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU).

Kansspelaanbieders moeten deze taak zeker niet te licht opvatten, in het bijzonder omdat de aanwezigheid van de controledatabank de Kansspelautoriteit en de fiscus in staat stelt om op detailniveau mee te kijken. Daarmee heeft de autoriteit een zeer krachtig handhavingsmiddel voorhanden, mede vanwege het detailniveau waarin elke inzet in de individuele spellen in de controledatabank opgenomen moet worden. Dat stelt de Kansspelautoriteit in staat om – als zij dat wil –een schaduwtest uit te voeren. Of zij daar gebruik van gaat maken is nog niet bekend. Maar mochten daaruit verdachte transacties naar voren komen die niet gemeld zijn door de aanbieder, dan zal de aanbieder in elk geval moeten uitleggen waarom hij toch wel aan zijn inspanningsverplichting heeft voldaan. Als hij dat niet voldoende aantoont, kan dit implicaties hebben, onder andere in de vorm van boetes of zelfs intrekking van de vergunning.

Het opzetten van een geautomatiseerd transactiemonitoringsysteem vergt tijd en expertise en het is daarom raadzaam dat de nieuwe aanbieders zich daar zo snel en volledig mogelijk op voorbereiden. Daarna zal dit systeem op doorlopende basis verder aangescherpt moeten worden op basis van de kwaliteit en kwantiteit van de gesignaleerde transacties, maar ook als gevolg van eventuele wijzigingen in de modus operandi van witwassers. Een belangrijk aspect in dit geheel is het bepalen en documenteren van keuzes omtrent scenario's, spelerskenmerken en drempelbedragen, zodat als later zou blijken dat een bepaalde transactie ten onrechte niet gemeld is bij de FIU, de aanbieder hierop een toelichting kan bieden.

KPMG heeft veel ervaring met het ondersteunen en kritisch beoordelen van dergelijke systemen voor banken en andere financiële instellingen. Voor een belangrijk deel is de verantwoordelijkheid die kansspelaanbieders krijgen vergelijkbaar met die van financiële instellingen. Wij kunnen daarom ook kansspelaanbieders in alle fasen helpen bij de opzet en de benodigde finetuning van de maatregelen, zoals transactiemonitoring, om aan de Wwft te (blijven) voldoen.