close
Share with your friends

ΦΠΑ: Ξεχάστε ό,τι γνωρίζατε!

ΦΠΑ: Ξεχάστε ό,τι γνωρίζατε!

Άρθρο του Νίκου Καλόφωνου, Διευθυντής, Φορολογικό τμήμα, KPMG

1000
Picture of Nick Kalofonos

Senior Manager, Tax

KPMG στην Ελλάδα

Επικοινωνία

Σχετικό περιεχόμενο

Ενδογενείς παθογένειες

ΦΠΑ. Ένας φόρος παλιός. Ένας φόρος που βασίζεται σε ένα απαρχαιωμένο σύστημα, το οποίο πρωτοεισήχθει στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 1993 ως προσωρινό μέτρο, με βασικό στόχο την άμεση αύξηση των φορολογικών εσόδων των Κρατών Μελών. Ο «προσωρινός» ΦΠΑ…μονιμοποιήθηκε, χωρίς, δυστυχώς, να κινηθεί παράλληλα με τις τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς απέτυχε να ανταποκριθεί στις ανάγκες της αγοράς για ένα μοντέρνο σύστημα με γνώμονα τα σύγχρονα επιχειρηματικά μοντέλα.

Ταυτόχρονα, ο ΦΠΑ παρουσιάζει ιστορικά σημαντικές παθογένειες διότι, ενώ βασίζεται σε κανόνες που αποσκοπούν σε απλουστευμένες διαδικασίες, οι ίδιοι κανόνες οδηγούν στην άνθιση της απάτης στο ΦΠΑ. Το αποτέλεσμα σε ενωσιακό επίπεδο είναι απώλειες φορολογικών εσόδων που αγγίζουν τα 50 δις ευρώ το χρόνο!

Μορφές απάτης στο ΦΠΑ

Το μεγαλύτερο «μερίδιο ευθύνης» το φέρουν η απάτη του Εξαφανισμένου Εμπόρου και η απάτη τύπου Carousel. Και στις δύο περιπτώσεις εμπλέκονται σκιώδεις επιχειρήσεις, οι οποίες εκμεταλλεύονται το γεγονός ότι οι αγορές από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν επιβαρύνονται με ΦΠΑ.

Το κοινό στοιχείο των δύο μορφών απάτης είναι η ύπαρξη μίας, τουλάχιστον, επιχείρησης που αγοράζει χωρίς ΦΠΑ προϊόντα από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία στη συνέχεια τα πουλάει στο εσωτερικό της χώρας με ΦΠΑ. Η επιχείρηση αυτή εισπράττει τον ΦΠΑ από τον πελάτη της και μετά εξαφανίζεται πριν τον αποδώσει στο δημόσιο. Εδώ ολοκληρώνεται ο κύκλος της απάτης του εξαφανισμένου εμπόρου.

Η απάτη τύπου Carousel είναι πιο περίπλοκη, προϋποθέτει μεγαλύτερο αριθμό «συνεργατών» και είναι, συνήθως, αρκετά πιο επικερδής. Το ξεκίνημα είναι κοινό με την απάτη του εξαφανισμένου εμπόρου. Στη συνέχεια όμως, η επιχείρηση που αγοράζει προϊόντα στο εσωτερικό της χώρας τα πουλάει στο εξωτερικό χωρίς ΦΠΑ (όπως ορίζει το κοινοτικό δίκαιο).

Τέλος, η ίδια επιχείρηση αιτείται από τη χώρα στην οποία είναι εγκατεστημένη την επιστροφή του ΦΠΑ που επιβαρύνθηκε κατά την αγορά των προϊόντων και, εκμεταλλευόμενη κενά στους μηχανισμούς ελέγχων, εξαφανίζεται μετά την είσπραξή. Το κύκλωμα αυτό μπορεί να επαναληφθεί αρκετές φορές, καταλήγοντας σε κυκλικές πωλήσεις προϊόντων μεταξύ πολλών Κρατών Μελών, με τις συνεχείς ανατιμήσεις να αυξάνουν τις απώλειες σε ΦΠΑ.

Ανάγκη λήψης μέτρων

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Επιτρόπου Οικονομικών Υποθέσεων Pierre Moscovici, αναγνωρίζει ότι δεν υπάρχει, πλέον, περιθώριο για περαιτέρω απώλειες σε φορολογικά έσοδα. Παράλληλα, αντιλαμβάνεται ότι η καταπολέμηση της απάτης στο ΦΠΑ είναι απαραίτητη και για λόγους ασφάλειας. Και αυτό γιατί τα κέρδη από την απάτη στο ΦΠΑ «επενδύονται» συχνά στο εμπόριο ναρκωτικών, το trafficking και το λαθρεμπόριο αλκοολούχων ποτών.

Προς το σκοπό αυτό, εκπονήθηκε πρόσφατα ένα σχέδιο με στόχο τη στροφή σε ένα νέο σύστημα ΦΠΑ. Το νέο αυτό σύστημα, το οποίο δεν θα επηρεάζει το εμπόριο με ιδιώτες και με επιχειρήσεις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα προάγει το διακρατικό εμπόριο, μειώνοντας τα σχετικά κόστη συμμόρφωσης μέσω ενός απλούστερου και πιο μοντέρνου μηχανισμού απόδοσης του ΦΠΑ, ενώ παράλληλα θα θέτει ως βασική προτεραιότητα την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης στο ΦΠΑ.

Νέο σύστημα ΦΠΑ

Το νέο σύστημα σχέδιο που προωθείται βασίζεται σε δύο αλληλοσυμπληρούμενους πυλώνες. Ο πρώτος πυλώνας συνίσταται σε μία σειρά απλουστεύσεων σε διαδικασίες και δηλωτικές υποχρεώσεις, οι οποίες θα εφαρμοστούν κοινά από τα Κράτη Μέλη και οι οποίες αναμένεται να οδηγήσουν στην εξοικονόμηση ανθρωποωρών, τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Ο δεύτερος πυλώνας αποτελεί μία δέσμη μέτρων, με ναυαρχίδα την κατάργηση της απαλλαγής ΦΠΑ στο διακρατικό εμπόριο αγαθών εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι η εξομοίωση των συναλλαγών αυτών με τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό ενός Κράτους Μέλους, ούτως ώστε η χώρα κατανάλωσης να εισπράττει πάντα ΦΠΑ. Υπό το νέο καθεστώς, ο πωλητής αγαθών σε επιχειρήσεις άλλων Κρατών Μελών θα υποβάλλει δηλώσεις ΦΠΑ στη χώρα και τη γλώσσα του, σε ένα κοινοτικό portal το οποίο θα βασίζεται στη λογική του one-stop-shop (όπως εφαρμόζεται ήδη για τις ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες). Έτσι, ο πωλητής θα περιλαμβάνει στις δηλώσεις ΦΠΑ τόσο τον ΦΠΑ που αφορά πωλήσεις στη χώρα του, όσο και τον ΦΠΑ πωλήσεων σε επιχειρήσεις άλλων Κρατών Μελών, με τις φορολογικές αρχές τις χώρας του να αποδίδουν στην εκάστοτε χώρα κατανάλωσης τον ΦΠΑ που της αναλογεί.

Εφαρμογή και εκτιμόμενα οφέλη

Εφόσον το νέο σύστημα ψηφιστεί ομόφωνα από όλα τα Κράτη Μέλη, θα τεθεί σε πλήρη ισχύ από το 2022. Παράλληλα, εξετάζεται ένα μεταβατικό στάδιο κατά το οποίο επιχειρήσεις με λευκό φορολογικό μητρώο θα μπορούν να λαμβάνουν πιστοποίηση, ώστε αυτές και οι αντισυμβαλλόμενοι τους να χαίρουν επιπλέον διευκολύνσεων και απλουστεύσεων στο διακρατικό εμπόριο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το όφελος από την εφαρμογή του νέου συστήματος ΦΠΑ αναμένεται να είναι τριπλό. Πρώτον, οι επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν απλούστερες δηλώσεις, μειώνοντας τις ανθρωποώρες και τα κόστη που επενδύονται για σκοπούς συμμόρφωσης. Δεύτερον, οι φορολογικές αρχές θα διενεργούν ταχύτερους και ακριβέστερους ελέγχους, καθώς οι κανόνες που θα διέπουν το διακρατικό εμπόριο θα είναι σαφέστεροι και ομοιόμορφοι μεταξύ των Κρατών Μελών. Τέλος, η μείωση των απωλειών λόγω απάτης στο ΦΠΑ θα οδηγήσει σε επιπλέον έσοδα, τα οποία θα διοχετευτούν στην παιδεία, την περίθαλψη και τις υποδομές, με άμεσα θετικό αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες.

Αντί επιλόγου, οι αλλαγές θα είναι σημαντικές, παρότι, τουλάχιστον εν μέρει, θα βασιστούν στη δοκιμασμένη συνταγή του one-stop-shop. Ωστόσο, μετά το πέρας μίας μεταβατικής περιόδου, απαραίτητης για την αφομοίωση του νέου συστήματος, φαίνεται πως θα προαχθεί το διακρατικό εμπόριο, με ταυτόχρονη περιχαράκωση επιχειρήσεων, αρχών και κοινωνιών από την απάτη στο ΦΠΑ.

© 2020 KPMG Λογιστές Μονοπρόσωπη  Α.Ε., Ελληνική Aνώνυμη Εταιρεία και μέλος του δικτύου ανεξάρτητων εταιρειών-μελών της KPMG συνδεδεμένων με την KPMG International Cooperative ("KPMG International"), ενός Ελβετικού νομικού προσώπου. Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος. Τυπώθηκε στην Ελλάδα.

Συνδεθείτε μαζί μας

 

Want to do business with KPMG?

 

loading image Αίτηση για προσφορά