close
Share with your friends

De impact van de coronacrisis op het aantal collectieve ontslagen

De impact van de coronacrisis op collectieve ontslagen

office building

De Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO) publiceert driemaandelijks de statistieken over herstructureringen in België. Dat laat toe om na te gaan in welke mate de coronagevolgen zich laten voelen op het vlak van collectieve ontslagen. Hoewel de cijfers voor het laatste kwartaal van 2020 nog niet zijn gepubliceerd, deden wij toch al een aantal opmerkelijke vaststellingen over de eerste drie kwartalen.  

Eerste kwartaal

Tijdens de eerste drie maanden van het jaar kondigde een opvallend laag aantal (7) ondernemingen een voornemen tot collectief ontslag aan. De maand maart kende zelfs geen enkele aankondiging. De reden hiervoor schuilt wellicht in het feit dat ondernemingen toen al volop in de kiesprocedure zaten en om strategische redenen een collectief ontslag wilden uitstellen tot na de sociale verkiezingen.

Het aantal collectieve ontslagen dat in het eerste kwartaal werd aangekondigd, had betrekking op 879 werknemers. Hoeveel van die werknemers uiteindelijk getroffen zullen worden door een collectief ontslag, zal afhangen van de slagkracht van het overleg dat verplicht moet plaatsvinden door de Wet-Renault. In theorie is deze informatie- en raadplegingsfase erop gericht om het collectief ontslag alsnog te voorkomen of toch minstens te verzachten. Cijfers uit het verleden schetsen daarover echter een zorgelijk beeld: de aangekondigde ontslagen worden doorgaans toch nog doorgevoerd. 

Tweede kwartaal

Het tweede kwartaal kende maar liefst 30 aankondigingen collectief ontslag door ondernemingen, waarbij de maand juni goed is voor de helft van dit aantal. Daardoor is het contrast groot met de eerste drie maanden van het jaar. Niet toevallig werd ons land tijdens het tweede kwartaal overspoeld door een eerste coronagolf en werden de sociale verkiezingen bijgevolg uitgesteld. Dat kan verklaren waarom in het tweede kwartaal vier keer meer collectieve ontslagen werden aangekondigd.

Ook in de banen die door collectief ontslag bedreigd worden, zien we een verviervoudiging van de cijfers (3.642), waarbij juni er opnieuw bovenuit springt. Zo hadden de aankondigingen collectief ontslag in de maand juni betrekking op 2.137 werknemers, wat goed is voor bijna de helft van het totaal aangekondigd banenverlies. Tijdens het tweede kwartaal laten de gevolgen van de coronacrisis zich vooral voelen in de horeca- en transportsector. Dat hoeft niet te verbazen, gezien de strenge maatregelen waarmee deze sectoren sinds maart werden geconfronteerd.

Derde kwartaal

In de daaropvolgende periode zet de stijging van het aantal (35) ondernemingen die een voornemen tot collectief ontslag aankondigt zich voort, waarvan het gros in september. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat het systeem van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht corona sinds begin september enkel nog openstaat voor “bijzonder hard getroffen sectoren en werkgevers”

Het aantal werknemers betrokken bij de aankondigingen collectief ontslag lag voor het derde kwartaal op 2.290, waarbij opnieuw de sectoren horeca en transport het zwaarst getroffen werden.

Aantal betrokkenen bij de aankondiging van een collectief ontslag

Eerste kwartaal

7 ondernemingen

879 werknemers

Tweede kwartaal

30 ondernemingen

3.642 werknemers

Derde kwartaal

35 ondernemingen

2.290 werknemers

Vierde kwartaal

Of deze stijgende trend in het aantal aankondigingen collectief ontslag verder aanhoudt, zal pas echt duidelijk worden in de komende maanden. De volgende 3 data zijn hiervoor cruciaal:

  • Hoewel ondertussen verstreken, markeert 1 september toch een belangrijk kantelpunt. Zo is het systeem van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht corona sindsdien in afbouw. Het stelsel werd weliswaar verlengd tot het einde van dit jaar, maar de voorwaarden om er een beroep op te kunnen doen, zijn verstrengd. Hiermee valt één van de mogelijke alternatieven voor collectief ontslag in grote mate weg. De maand september kende alvast een groot aantal aankondigingen collectief ontslag.
  • Een andere belangrijke datum is 16 november, dag vanaf wanneer de sociale verkiezingen zullen plaatsvinden. Eerder suggereerden wij al dat mogelijks een aantal bedrijven die in de kiesprocedure zitten voorlopig ervoor hebben gekozen om een collectief ontslag uit te stellen tot na de sociale verkiezingen. Als dat daadwerkelijk het geval is, dan zou dat zich weleens kunnen vertalen in de statistieken.
  • De laatste cruciale datum is 31 december, welke het einde van het kalenderjaar markeert. Niet alleen vallen we na die dag wellicht volledig terug op het klassieke systeem van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht, ook wordt de minimumleeftijd voor het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT) opgetrokken van 59 tot 60 jaar. Deze twee wijzigingen zouden een negatieve invloed kunnen hebben op het aantal aankondigingen collectief ontslag. 

Slotopmerkingen

Sinds het tweede kwartaal van dit jaar laten de gevolgen van de coronacrisis zich ruimschoots voelen op het vlak van aankondiging collectieve ontslagen in België. Wat de uiteindelijke impact is van de crisis, zal de komende maanden nog moeten blijken. Voor de werknemers die betrokken zijn bij de aankondigingen collectief ontslag, hopen wij alvast dat de Wet-Renault doet waarvoor ze destijds werd opgesteld. Helaas blijkt uit het verleden dat deze procedure relatief weinig banen redt.

Tot slot wijzen wij nog graag op een juridische term die niet voorkomt in de wetgeving, maar wel in bepaalde sectoren, met name het meervoudig ontslag. Er is sprake van een meervoudig ontslag wanneer verschillende werknemers tegelijk of binnen een korte periode worden ontslagen. In tegenstelling tot wat het geval is bij een collectief ontslag, moet de zware informatie- en raadplegingsprocedure uit de Wet-Renault niet worden gevolgd bij een meervoudig ontslag, al voorziet de sectorregeling vaak ook in bijzondere verplichtingen van informatie en raadpleging van de werknemersafgevaardigden vooraleer het ontslag mag plaatsvinden.

Auteur: Floor Laenen

Neem contact met ons op